Chào mừng bạn đã đến với diễn đàn Hỗ trợ đổi mới giáo dục!
  1. Admin Administrator

    GÓP Ý CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG TỔNG THỂ
    GS. TSKH. Nguyễn Hữu Châu
    Nguyên Viện trưởng Viện Khoa học giáo dục Việt Nam

    Trước hết, xin được nhận xét tổng quát là, Chương trình giáo dục phổ thông (CT GDPT) tổng thể đã được biên soạn, điều chỉnh một cách hết sức công phu và nghiêm túc. Chương trình đã thể hiện nhiều ưu điểm: đề cập khá tường minh hệ thống năng lực người học cần đạt được; nhiều môn học mới và cần thiết được đưa vào nhưng phù hợp với khả năng nhận thức của học sinh; đã chú ý tới sự trải nghiệm của người học trong quá trình học tập; tăng cơ hộị lựa chọn của người học... Ngoài ra văn bản được thể hiện khá ngắn gọn, cô đọng, dễ đọc và dễ hiểu với mọi đối tượng.

    Xin góp thêm một vài ý sau để Ban soạn thảo tiếp tục xem xét:

    1. Mặc dù trong văn bản CT GDPT tổng thể không có những tuyên bố quá to tát về một chương trình được xây dựng trên quan điểm phát triển năng lực người học, nhưng bản chất của chương trình giáo dục phổ thông mới của Việt Nam lần này lại chính là vấn đề phát triển năng lực người học. Nếu không làm được điều này thì chương trình mới không có gì thực sự khác biệt so với chương trình hiện hành. Rõ ràng chúng ta không làm một cuộc cải cách chương trình chỉ vì mục đích đưa thêm vào một số môn học mới hay vì cắt bớt một số môn học, số giờ học để giảm tải... Mục đích cuộc đổi mới chương trình lần này phải là thay vì chỉ dạy cho học sinh biết hoặc hiểu như trước đây, chúng ta cần dạy cho học sinh làm. Điều này sẽ quyết định những thay đổi lớn trong chương trình giáo dục của Việt Nam và phù hợp với xu thế cải cách chương trình của các nước trên thế giới. Chính vì lẽ đó, trong CT GDPT tổng thể mới một hệ thống các năng lực cốt lõi, bao gồm các năng lực chung và năng lực đặc thù đã được xác định. Đây là ưu điểm nổi trội của CT GDPT tổng thể lần này. Tuy nhiên khi nói đến năng lực của học sinh không thể chỉ dừng ở mức độ biết hoặc hiểu,... mà phải là “làm được”, nên cần nhấn mạnh tới các kỹ năng (skills) của người học. Ở các nước phát triển khi nói tới năng lực người ta thường chỉ nói tới các kĩ năng, đặc biệt các kĩ năng tư duy bậc cao (HOTS/High Order Thinking Skills). Chuẩn chương trình của nhiều nước hầu hết đề cập tới các skills cần phát triển cho người học. Trong khi đó ở CT tổng thể lần này của chúng ta không nói đến “kỹ năng”. Không nên quá đề cao sự vận dụng, vì nếu chỉ dạy cho học sinh khả năng vận dụng thì người học vẫn chỉ là người bắt chước mà không phải là người khám phá, hay người biết giải quyết vấn đề. Hơn nữa nếu chỉ dạy để học sinh vận dụng thì người dạy vẫn là trung tâm của quá trình dạy học. Bởi vậy hệ thống kỹ năng, đặc biệt các kỹ năng tư duy bậc cao cần thiết cho các quá trình khám phá kiến thức và giải quyết vấn đề cần được nhấn mạnh trong việc mô tả các mức độ biểu hiện của năng lực ở các cấp học.

    2. Các phẩm chất cần được phát triển ở học sinh trong tuyên bố của CT GDPT tổng thể theo tôi không có gì khác so với các thời kỳ trước đây. Những phẩm chất của con người trong một thời kỳ hội nhập và trước rất nhiều biến động lớn của thế giới hầu như không được đề cập tới (ví dụ: yêu thiên nhiên, yêu hòa bình, tôn trọng đa văn hóa...). Nếu có thể được vẫn nên bổ sung những phẩm chất này để tạo nên sự khác biệt với CT của các giai đoạn trước và thể hiện rõ hơn tính hội nhập của chương trình.

    3. Tôi tán thành với hầu hết các môn học được đưa vào CT. Tuy nhiên gần đây thấy có xu hướng Ban soạn thảo muốn cắt giảm số giờ học, môn học để tránh sự quá tải vì sức ép của dư luận. Theo tôi cần có chính kiến rõ hơn trong việc soạn thảo chương trình, không vì dư luận mà vội thay đổi. Tiêu chí mà dư luận mong muốn thường là: ít môn học; ít giờ học; phù hợp với điều kiện thực tiễn còn hạn chế về đội ngũ giáo viên, cơ sở vất chất của các nhà trường,... Không thể xây dựng một chương trình giáo dục hiện đại với mục tiêu phát triển năng lực người học lại thỏa mãn những yêu cầu như vậy. Cũng không thể căn cứ vào những điều kiện hiện có về đội ngũ giáo viên và cơ sở vật chất... để thiết kế một cuộc cải cách chương trình. Chúng ta phải có trước hết một chương trình thực sự đổi mới và sau đó là những đổi mới thực sự về đội ngũ giáo viên và các điều kiện thực hiện chương trình này.

Ủng hộ bài viết này