Chào mừng bạn đã đến với diễn đàn Hỗ trợ đổi mới giáo dục!
  1. Admin Administrator

    Ý kiến góp ý về định hướng đánh giá kết quả giáo dục trong dự thảo
    Chương trình giáo dục phổ thông tổng thể

    Kính gửi: - Ban Quản lý dự án Hỗ trợ đổi mới giáo dục phổ thông
    - GS. TS. Nguyễn Minh Thuyết, Tổng chủ biên


    Sau khi đọc dự thảo Chương trình giáo dục phổ thông tổng thể do Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố để lấy ý kiến rộng rãi nhân dân cả nước, trên cơ sở các thông tin tiếp thu được trong thời gian làm công tác tổng hợp tại Văn phòng Bộ GDĐT và làm công tác Tham tán Giáo dục tại Đại sứ quán Việt Nam tại Úc, tôi xin đóng góp một số ý kiến tập trung vào mục “Định hướng về đánh giá kết quả giáo dục” (phần VI, mục 2, trang 27) vì đây là khâu rất quan trọng của quá trình giáo dục.

    Chúng ta đều thấy rằng quy định về đánh giá kết quả giáo dục theo hướng nào thì cách học của học sinh và cách dạy của giáo viên sẽ được điều chỉnh theo hướng đó. Bệnh thành tích trong giáo dục, tình trạng lạm phát số lượng học sinh khá giỏi trong thời gian qua cũng có một phần nguyên nhân từ các quy định hiện hành về đánh giá, xếp loại học sinh. Trong các quy định hiện hành về đánh giá, xếp loại học sinh của Việt Nam không có cơ chế nào cho phép cơ quan quản lý giáo dục có thể điều chỉnh lại kết quả đánh giá, xếp loại học sinh của cấp cơ sở giáo dục (cấp trường) để tạo ra mặt bằng đánh giá, xếp loại học sinh chung giữa các trường trên một địa phương, đảm bảo công bằng trong giáo dục. Qua nghiên cứu kinh nghiệm quản lý giáo dục tại Úc cho thấy cơ quan quản lý giáo dục tại các bang của Úc, bằng việc ứng dụng các thành tựu của khoa học đo lường và đánh giá trong giáo dục, đã phát triển và sử dụng công cụ để giám sát các kết quả đánh giá bằng hình thức định tính và điều chỉnh (so bằng) các kết quả đánh giá bằng hình thức định lượng ở cấp trường, tạo ra mặt bằng đánh giá chung ở cấp bang.

    Các ý kiến góp ý cho mục định hướng về đánh giá kết quả giáo dục của tôi cụ thể như sau:
    1. Dự thảo mục định hướng về đánh giá kết quả giáo dục viết còn rất chung chung, không có điểm gì mới và khác so với các quy định hiện hành, không thấy đề cập đến việc cập nhật và ứng dụng các thành tựu của khoa học đo lường và đánh giá trong giáo dục của quốc tế vào việc đổi mới công tác đánh giá kết quả giáo dục trong chương trình giáo dục phổ thông mới.

    2. Dự thảo đã vô hình chung giao cho cơ sở giáo dục vừa tự tiến hành đánh giá kết quả học tập của học sinh, vừa được quyền xét tốt nghiệp THPT cho học sinh, thiếu hẳn cơ chế giám sát của cấp quản lý giáo dục. Tôi đề nghị trong giai đoạn đầu triển khai chương trình giáo dục phổ thông mới vẫn nên duy trì việc các Sở Giáo dục và Đào tạo tổ chức thi THPT và xét tốt nghiệp THPT cho học sinh lớp 12 trên cơ sở đánh giá kết quả ở trường và kết quả thi THPT.

    3. Không nên giao hẳn việc tổ chức đánh giá trên diện rộng cho các tổ chức kiểm định chất lượng giáo dục vì đến nay các tổ chức này chưa phát triển đủ mạnh và chưa có nhiều kinh nghiệm. Việc đánh giá trên diện rộng vẫn phải là nhiệm vụ của các cấp quản lý giáo dục và phải trở thành công cụ để giám sát và điều chỉnh (so bằng) kết quả đánh giá giáo dục ở cấp trường. Khi xét thấy các tổ chức kiểm định chất lượng đủ mạnh thì có thể giao nhiệm vụ hoặc đặt hàng cho các tổ chức kiểm định trực thuộc hoặc độc lập.

    4. Dự thảo nêu “Việc đánh giá trên diện rộng … để phục vụ công tác quản lý hoạt động dạy và học” là rất chung, không có gì mới, không có tác động gì đến kết quả đánh giá và xếp loại học sinh ở cấp trường, bệnh thành tích và lạm phát số lượng học sinh giỏi vẫn sẽ tiếp diễn. Hiện nay mặt bằng đánh giá học sinh rất khác nhau giữa các trường. Ai cũng hiểu điểm 6 của học sinh ở một trường ở trung tâm các thành phố lớn có giá trị hơn hẳn điểm 6 của học sinh ở vùng sâu vùng xa, nhưng hơn là bao nhiêu thì không ai (kể cả các cấp quản lý giáo dục) trả lời được. Ở Úc kết quả thi môn học cuối cấp THPT toàn bang (đánh giá trên diện rộng) được sử dụng để điều chỉnh (so bằng) kết quả đánh giá môn học ở cấp trường tạo ra sự công bằng trong đánh giá học sinh toàn bang. Việc tổ chức đánh giá trên diện rộng bao giờ cũng tốn kém mà nếu không có tác động gì đến công tác đánh giá ở cấp trường thì quả là vô cùng lãng phí, không hiệu quả. Vì vậy cần định hướng sử dụng kết quả đánh giá trên diện rộng vào quản lý chất lượng công tác đánh giá ở cấp trường. Kết quả đánh giá trên diện rộng ở cuối cấp (nếu được tổ chức) sẽ được tổng hợp vào kết quả xét tốt nghiệp cấp học hoặc phục vụ tuyển sinh vào cấp học tiếp theo.

    5. Dự thảo cần bổ sung một đoạn nói về việc nghiên cứu từng bước áp dụng các thành tựu của khoa học đo lường, đánh giá trong giáo dục và kinh nghiệm quốc tếvào việc nâng cao chất lượng đánh giá kết quả giáo dục và xếp loại học sinh ở cấp trường, vào việc sử dụng các kết quả đánh giá trên diện rộng ở cấp địa phương và cấp quốc gia làm công cụ kiểm soát chất lượng đánh giá ở cấp trường, khắc phục dần bệnh thành tích trong đánh giá kết quả giáo dục ở cấp trường và địa phương.

    Với các ý kiến đóng góp nêu trên, tôi xin mạo muội biên tập lại phần định hướng về đánh giá kết quả giáo dục, với việc thể hiện góp ý bằng chữ nghiêng in đậm, như sau:
    “2. Định hướng về đánh giá kết quả giáo dục
    Mục tiêu đánh giá kết quả giáo dục là cung cấp thông tin chính xác, kịp thời, có giá trị về mức độ đạt chuẩn (yêu cầu cần đạt) của chương trình và sự tiến bộ của học sinh để hướng dẫn hoạt động học tập, điều chỉnh các hoạt động dạy học, quản lý và phát triển chương trình, bảo đảm sự tiến bộ của từng học sinh và nâng cao chất lượng giáo dục.
    Căn cứ đánh giá là các yêu cầu cần đạt về phẩm chất và năng lực được quy định trong chương trình tổng thể và chương trình môn học. Phạm vi đánh giá bao gồm toàn bộ các môn học bắt buộc, môn học bắt buộc có phân hóa, môn học tự chọn và môn học tự chọn bắt buộc. Đối tượng đánh giá là sản phẩmquá trình học tập, rèn luyện của học sinh.

    Kết quả giáo dục được đánh giá bằng các hình thức định tính và định lượng thông qua đánh giá thường xuyên, định kỳ ở cơ sở giáo dục, các kỳ đánh giá trên diện rộng ở cấp quốc gia, cấp địa phương và các kỳ đánh giá quốc tế. Kết quả các môn học tự chọn được sử dụng cho đánh giá kết quả học tập chung của học sinh trong từng năm học và trong cả quá trình học tập.
    Việc đánh giá thường xuyên do giáo viên phụ trách môn học tổ chức, dựa trên kết quả đánh giá của giáo viên, của phụ huynh học sinh, của bản thân học sinh được đánh giá và của các học sinh khác trong tổ, trong lớp.

    Việc đánh giá định kỳ do cơ sở giáo dục tổ chức. Việc đánh giá trên diện rộng ở cấp quốc gia, cấp địa phương do cấp quản lý giáo dục ở trung ương và địa phương tổ chức hoặc giao cho tổ chức kiểm định chất lượng cấp quốc gia hoặc cấp tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương tổ chức để phục vụ công tác quản lý chất lượng giáo dục và chất lượng đánh giá kết quả giáo dục ở cơ sở giáo dục, phục vụ công tácphát triển chương trình. Kết quả đánh giá trên diện rộng ở cuối mỗi cấp học (nếu được tổ chức) sẽ được kết hợp với kết quả đánh giá ở cấp trường để tổng hợp thành kết quả đánh giá chung phục vụ cho việc xét tốt nghiệp cấp học hoặc tuyển sinh vào cấp học tiếp theo.

    Học sinh hoàn thành các môn học, tích lũy đủ kết quả đánh giá (có thể bao gồm cả kết quả đánh giá trên diện rộng ở cuối cấp THPT) theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo được cấp bằng tốt nghiệp trung học phổ thông. Học sinh hoàn thành chương trình Tiếng dân tộc thiểu số được cấp Chứng chỉ Tiếng dân tộc thiểu số theo quy định.

    Phương thức đánh giá bảo đảm độ tin cậy, khách quan, phù hợp với từng lứa tuổi, từng cấp học, không gây áp lực lên học sinh, hạn chế tốn kém cho ngân sách nhà nước, gia đình học sinh và xã hội.
    Nghiên cứu từng bước áp dụng các thành tựu của khoa học đo lường, đánh giá trong giáo dục và kinh nghiệm quốc tế vào việc nâng cao chất lượng đánh giá kết quả giáo dục và xếp loại học sinh ở cấp trường, vào việc sử dụng các kết quả đánh giá trên diện rộng ở cấp địa phương và cấp quốc gia làm công cụ kiểm soát chất lượng đánh giá ở cấp trường, khắc phục dần bệnh thành tích trong đánh giá kết quả giáo dục ở cấp trường và địa phương.”

    Xin trân trọng cảm ơn sự chú ý lắng nghe của Quý cơ quan.
    Hà Nội, ngày 5 tháng 5 năm 2017
    TS. Chử Đức Nhã
    Trưởng phòng Tổng hợp Văn phòng Bộ GDĐT (2007-2009)
    Phó Chánh Văn phòng Bộ GD&ĐT (2009-2011)
    Tham tán Giáo dục tại ĐSQ Việt Nam tại Úc (2011-2015)

Ủng hộ bài viết này