Chào mừng bạn đã đến với diễn đàn Hỗ trợ đổi mới giáo dục!
  1. Admin Administrator

    GÓP Ý VỀ CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG TỔNG THỂ
    GS.TS Nguyễn Văn Minh
    Hiệu trưởngTrường Đại học Sư phạm Hà Nội
    1. Những vấn đề chung Dự thảo là thành quả cơ bản đã thể hiện việc quán triệt các quan điểm và tinh thần đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo ở bậc phổ thông. Đây là ưu điểm của Dự thảo.
    Tuy vậy, nếu được nên làm rõ mức độ biểu hiện một cách logic và sâu sắc hơn. Trước hết, các phẩm chất và năng lực đã được đưa ra như một định hình “chân dung” của người học, nhưng cơ sở để xác định các môn học, các kiến thức nền tảng, các hoạt động nào để hình thành các phẩm chất và năng lực đó vẫn còn rời rạc. Vì vậy, đinh hướng về nội dung giáo dục vẫn mang nặng tính nội dung. Mặt khác, thiếu một ma trận xác định phẩm chất, năng lực và các thành tố của nó (môn học nói chung) đóng góp vào việc hình thành phẩm chất và năng lực xác định.
    Dự thảo đã thể hiện phần nào tính căn bản, nhưng tính toàn diện chưa thật nổi bật, tính trọng tâm, trọng điểm chưa thật rõ nét. Trên cơ sở các phẩm chất và năng lực cốt lõi, cần xây dựng ma trận và xác định các môn học nào cần có, mỗi môn học đóng góp hình thành phẩm chất vào năng lực nào, mức độ ra sao.
    Dự thảo đã tiếp cận xu hướng phát triển CT GDPT của các nước tiên tiến. Đây là ưu điểm lớn và chủ yếu của Dự thảo. Tuy vậy, ở đây vẫn cảm nhận sự gượng ép của Dự thảo, chưa thuyết phục hoàn toàn về cơ sở khoa học để xác định môn học, về thời lượng, về cơ sở tâm sinh lý học sinh để có chương trình và thời lượng phù hợp, về cơ sở vật chất và thậm chí về tên môn học. Đồng thời với việc xây dựng chương trình môn học, cần có đội ngũ tập trung làm sáng tỏ cơ sở khoa học và thực tiễn, những kinh nghiệm quốc tế nhằm điều chỉnh kịp thời và thông tin rộng rãi để tạo sự đồng thuận.
    Dự thảo đã có sự kế thừa các CT GDPT, trong đó đáng chú ý là những nội hàm cơ bản và đã được cụ thể hóa thành mục tiêu CT GDPT. Những nội dung giáo dục cốt lõi được đúc rút từ chương trình trước đây, những phẩm chất và năng lực được khái quát hóa. Tôi cho rằng đây là tiến bộ của Dự thảo. Tuy nhiên, do chúng ta chưa tổng kết một cách toàn diện chương trình trước đây cho nên Ban soạn thảo cũng gặp phải khó khăn khi nhận định những mặt tiến bộ của nó. Sự chắt lọc và đưa ra trong Dự thảo là một nỗ lực lớn của Ban soạn thảo.
    Các phẩm chất, năng lực chủ yếu cần hình thành và phát triển cho học sinh cơ bản phù hợp. Thực chất, trong các phẩm chất có những phẩm chất đã bao hàm rất rộng. Vấn đề là đội ngũ triển khai như thế nào. Có ý kiến đưa ra một số phẩm chất năng lực khác như bao dung thì bản thân nó đã chứa đựng trong yêu con người v.v.
    Các năng lực chuyên môn trong chương trình tổng thể đã phù hợp một phần. Vì thực tế, nhìn tổng thể, các định hướng của từng môn học còn khá riêng rẽ, trong khi đó để hình thành năng lực đòi hỏi sự hiểu biết liên môn; người đọc cảm giác sự gắn kết giữa các môn chưa thật cao, nên chăng có sự thống nhất giữa các nhóm cao hơn, nhuần nhuyển hơn. Biểu hiện yêu cầu cần đạt về phẩm chất và năng lực diễn đạt hợp lí.
    2. Kế hoạch giáo dục Hệ thống các môn học được chia thành các môn học bắt buộc, bắt buộc có phân hóa, tự chọn, tự chọn bắt buộc cơ bản hợp lý. Tuy vậy, trong chương trình phổ thông trung học (lớp 11 và 12) nên lý giải cơ sở bắt buộc hai môn Toán và Văn, vì khi định hướng nghề nghiệp cho tương lai có nhất thiết phải bắt buộc như thế không.
    Số đầu môn học không phải nhiều, tên môn khá phù hợp; vấn đề là nội hàm (chương trình môn học) mới là điều đáng bàn.
    Ban soạn thảo cần chú ý chỉ đạo về vấn đề này. Thời lượng chưa thật phù hợp, lớp 4 và 5 thời gian lên lớp quá cao so với những lớp khác. Thêm vào đó, cần làm rõ tại sao hai lớp này thời lượng cho môn Toán cao hơn tất cả các lớp còn lại. Đối với bậc tiểu học, quy định như đã nêu có cái bất cập, như vậy học sinh ở các nơi học 2 buổi/ngày không có cơ hội tìm hiểu giáo dục địa phương? Vả lại, nơi học 1 buổi hình như thiệt thòi so với nơi có điều kiện 2 buổi?
    Lớp 11 và 12 cần đáp ứng yêu cầu về trường lớp, đội ngũ và nên cân nhắc tình hình thực tế hiện nay. Về lớp 10 đến 12, chúng ta lưu ý rằng, trong tương lai gần việc lựa chọn nghề nghiệp sẽ có những thay đổi đáng kể. Chúng ta đang tiếp cận với cách mạng 4.0, do vậy cần tư duy theo hướng mở với lộ trình thích hợp. Dự thảo vẫn ẩn chứa đâu đó hình hài phân ban, trong khi đó những ngành mới ngay cả hiện nay như Multimedia (tạm gọi truyền thông đa phương tiện) nó không thuần túy là khối như ta vẫn hình dung. Vì vậy, trong dự thảo cần có lộ trình để học sinh có phổ lựa chọn rộng hơn.
    Về định hướng đánh giá: Nên tham khảo Luật Giáo dục, nếu đánh giá như Dự thảo thì cần điều chỉnh luật. Có một vấn đề lưu ý, kinh nghiệm của nước Nga về thi tốt nghiệp. Chúng ta cần đúc rút một cách thận trọng. Việc này cần có lộ trình, vì chúng ta chưa xóa được tư tưởng không thi thì không học.
    2. Về điều kiện thực hiện Sĩ số lớp nếu tối ưu thì khoảng 25-30 học sinh. Kết quả của nhiều nước đã rõ ràng. Một số nơi do điều kiện điểm trường thì có thể ít hơn, thậm chí lớp ghép. Điều này trong thực tiễn là có.
    Cơ cấu giáo viên, với quy định như dự thảo một số môn như Khoa học tự nhiên ở THCS và ở THPT có thể thừa, ở tiểu học là hợp lý. Tuy nhiên chúng ta đang thiếu đội ngũ tham vấn.
    Cơ sở vật chất: Trên cơ sở số học sinh, sĩ số cần đảm bảo diện tích phòng học và trang thiết bị tối thiểu. Trước hết, cần có chương trình bộ môn, đồng thời với nó là yêu cầu về trang thiết bị, xem những gì đã trang bị, những gì cần thêm tránh lãng phí. Thực tế, những kiến thức cốt lõi không thay đổi quá nhiều, vấn đề là thay đổi cách dạy, cách học và lược bỏ những gì chưa phù hợp và trình bày theo một ý tưởng mới.

    Cần thể hiện rõ hơn quan niệm về quan hệ giữa nhà trường, gia đình và xã hội; không thể nói xã hội chung chung, nhất là các cấp chính quyền, vai trò trách nhiệm cần cụ thể hóa. Ở cấp tiểu học, như đã nói ở trên, vẫn còn vênh trong việc triển khai và nếu chưa chuẩn bị kỹ sẽ có tác động chưa tích cực. Trước hết, nên xác định học 1 buổi/ngày và khuyến khích những nơi có điều kiện dạy học 2 buổi/ngày. Tuy nhiên, cần xác định ngưỡng tối thiểu cho cấp học này.

Ủng hộ bài viết này