Chào mừng bạn đã đến với diễn đàn Hỗ trợ đổi mới giáo dục!
  1. Admin Administrator

    GÓP Ý VỀ DỰ THẢO
    CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG TỔNG THỂ

    GS.TSKH Nguyễn Minh Đường
    Nguyên Tổng cục trưởng Tổng cục Dạy nghề

    1. Những vấn đề chung
    Dự thảo CT tổng thể đã thể hiện được các quan điểm và tinh thần đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo như: Tích hợp cao ở các lớp học dưới và phân hóa dần ở các lớp học trên, giảm số môn học bắt buộc. Tuy nhiên, sau Giáo dục cơ bản, lớp 10 có 11 môn bắt buộc là quá nhiều nên chưa thể hiện được phân hóa theo định hướng nghề nghiệp. Ở các nước, chỉ bắt buộc học 5-6 môn thôi.

    Chương trình đã tiếp cận được xu thế dạy học phân hóa theo cách tự chọn của thế giới, tuy nhiên các môn học/học phần tự chọn của chúng ta còn quá ít nên việc tự chọn còn rất hạn chế, chưa nói đến điều kiện để thực hiện nó. Ở các nước thường có hàng chục chương trình tự chọn.

    Các phẩm chất trong Dự thảo chương trình đã nói đến thái độ đối với đất nước, với con người (gia đình, bạn bè) và với bản thân (chăm học, chăm làm) còn thái độ đối với nhân loại (công dân toàn cầu) chưa được đề cập đến.

    Tôi đồng tình với các năng lực đã nêu, tuy nhiên theo tôi, cần thêm năng lực phê phán (critical) vì tự chủ là chưa đủ mà phải nhận biết cái đúng cái sai, vì trong thời đại thông tin ngày nay, thông tin tràn ngập, nhưng không phải mọi thông tin đều đúng, mọi điều trong sách vở đều đúng. Thế hệ trẻ cần được giáo dục tư duy phê phán (phản biện) để có thể năng động và sáng tạo. Nếu không có năng lực phê phán thì không thể tìm ra cái mới, cái đúng để có năng lực sáng tạo. Năng lực phê phán là tiền đề của năng lực sáng tạo.

    - Các phẩm chất và năng lực chuyên môn:

    + Với tiếp cận dạy học theo năng lực để hình thành năng lực cho học sinh, không thể tách rời phẩm chất khỏi năng lực. Phẩm chất không thể được hình thành và đánh giá riêng rẽ bằng nhận thức chung chung mà phải được thể hiện và đánh giá qua hành vi, qua năng lực thực hiện một công việc nào đó. Mặt khác, có năng lực là phải có phẩm chất tốt. Không thể có một nhà giáo có năng lực nhưng lại có phẩm chất kém được. Ngày nay, với quan điểm hiện đại, năng lực (competency) phải bao gồm cả phẩm chất. Năng lực = kiến thức + kỹ năng + thái độ. Thái độ bao gồm thái độ đối với bản thân, với gia đình, với bạn bè, với công việc trong đó có học tập và rèn luyện, với Tổ quốc, với nhân loại,... đó chính là phẩm chất.

    + Cách trình bày các biểu hiện về năng lực của học sinh (Mục 3) có nhiều chỗ không chính xác. Ví dụ: Mục 1.5. Tự học, tự hoàn thiện ở cấp tiểu học được biểu hiện là “Có ý thức học tập và làm theo gương người tốt, có ý thức học hỏi thầy cô..., ”. Có ý thức không phải là năng lực mà mới chỉ là nhận thức. Có ý thức nhưng rất có thể không biết làm hoặc không làm, có nghĩa là không có năng lực!

    Bởi vậy theo tôi, cần cấu trúc lại các biểu hiện về năng lực cần đạt để làm cơ sở cho việc dạy học theo năng lực.

    2. Kế hoạch giáo dục

    - Lớp 10: Có đến 11 môn học bắt buộc là quá nhiều, chưa thể hiện được tính phân hóa và định hướng nghề nghiệp.

    - Lớp 11 và 12, ngoài 6 môn bắt buộc, được tự chọn 1 chuyên đề và 3 môn học (trong số 11 môn) là tương đối phù hợp. Tuy nhiên không có môn học hoặc chuyên đề dạy nghề phổ thông thì làm sao có thể cho các em làm quen với nghề nghiệp để thử sức và định hướng nghề nghiệp phù hợp với năng lực bản thân được?

    3. Về định hướng đánh giá kết quả giáo dục

    - Tôi rất đồng tình với quan điểm: “Đối tượng đánh giá là sản phẩm và quá trình học tập, rèn luyện của HS”. Tuy nhiên, để làm được điều này, mọi hoạt động học tập của HS đều phải có thực hành để có sản phẩm, nếu không thì chỉ đánh giá nhận thức qua các câu hỏi hoặc trắc nghiệm (biết được gì?) mà thôi. Minh chứng này chưa thể hiện được năng lực (làm được gì?).

    - “Đánh giá định kỳ do các Sở GDĐT tổ chức, tích lũy kết quả đánh giá thì Bộ GDĐT cấp bằng tốt nghiệp THPT”. Tại sao không để các Sở GDĐT cấp bằng tốt nghiệp THPT của tỉnh mình mà lại phải Bộ GDĐT cấp bằng khi Bộ không tham gia đánh giá và mặt bằng dân trí của từng địa phương lại rất khác nhau?

    - Đánh giá diện rộng cấp quốc gia do tổ chức kiểm định cấp quốc gia hoặc cấp tỉnh tổ chức. Tại sao tổ chức kiểm định cấp tỉnh lại đánh giá chất lượng cấp quốc gia được? Hơn nữa, ở các nước, tổ chức kiểm định chất lượng không có nhiệm vụ đánh giá kết quả học tập của học sinh mà chỉ đánh giá chất lượng chương trình giáo dục và điều kiện đảm bảo chất lượng của nhà trường.

    Theo tôi, cấp nào tổ chức đánh giá thì cấp ấy cấp bằng tốt nghiệp. Chúng ta nên phân cấp quản lý cho các địạ phương để các địa phương đánh giá và cấp bằng tốt nghiệp cho học sinh của mình. Như vậy các địa phương được thực hiện quyền tự chủ, mặt khác đảm bảo được mặt bằng dân trí ở các địa phương là khác nhau, không nên đánh giá đồng loạt.

    4. Về điều kiện thực hiện

    - Tôi rất đồng tình với chủ trương “Các trường chưa đủ điều kiện dạy học 2 buổi/ngày cần tập trung đầu tư để bắt đầu từ năm 2018-2019 dạy học 2 buổi ngày cho lớp 1, đến năm học 2022-2023 dạy học 2 buổi/ngày cho tất cả các lớp tiểu học”. Như vậy là đã quá muộn so với mục tiêu mà Chiến lược phát triển giáo dục 2001-2020 đã đề ra: Tất cả học sinh tiểu học được học 2 buổi ngày vào năm 2020.

    - Quy định hiện hành về cơ sở vật chất của trường TH, THCS, THPT dĩ nhiên là đã lạc hậu so với điều kiện để thực hiện CT mới. Do vậy, cần căn cứ vào CT mới để xây dựng lại chuẩn về cơ sở vật chất của trường TH, THCS, THPT và ban hành ngay để thực hiện.

    - Việc xây dựng tổ hợp các môn bắt buộc tự chọn theo tôi là không có hiệu quả vì sự lựa chọn của học sinh sẽ vô cùng đa dạng và sẽ không cố định mà biến đổi hàng năm. Do vậy, nếu áp dụng lựa chọn theo tổ hợp môn mà nhà trường chọn thì chẳng khác gì trường chọn theo khả năng của đội ngũ giáo viên trường có và bắt học sinh phải học chứ không được tự chọn.


    Theo tôi, để thực hiện dạy học các môn tự chọn theo định hướng nghề nghiệp, Bộ GDĐT và các địa phương cần nhanh chóng tổ chức bồi dưỡng giáo viên để 1 GV có thể dạy nhiều môn và nhiều chuyên đề; mặt khác, cần điều chỉnh số lượng và cơ cấu giáo viên hiện có để đáp ứng nhu cầu tự chọn đa dạng của học sinh. Với năng lực dạy học đơn môn và cơ cấu đội ngũ giáo viên mất cân đối về môn học và như hiện nay thì khó lòng thực hiện được việc dạy học các môn tự chọn ở THPT và dạy học tích hợp ở THCS.

Ủng hộ bài viết này